Infobord waterkasteel Binderveld

Waterkasteel

Bilrevelt, Oud-Germaans bilim spits en felda woeste vlakte, waarmee wordt bedoeld dat dit dorp aan het begin van de moerassige vlakte van de Gete ligt.

Het kasteel van Binderveld was de zetel van een leen van de graven van Loon. Een eerste vermelding is er in 1135 als graaf Arnold van Loon en Olderick van Bilrevelt als getuigen optreden bij de stichting van de abdij van Averbode. Het versterkte kasteel, omringd door brede grachten, wordt vanaf 1250 bewoond door vooraanstaande families: vanaf 1251 tot 1371 de familie van Montenaken, in de 15de eeuw de familie van Hamal, vanaf 1525 de familie van Grevenbroek. Door een huwelijk komt Hiëronymus de Copis er wonen. Hij laat het kasteel volledig herbouwen (1635-1653). In 1637 wordt het zwaar geteisterd door Hollandse troepen. In 1654 nemen de troepen van de hertog van Lotharingen het kasteel in.

In 1661 wordt de wachttoren bijgebouwd en in 1681 de spits. In 1728 bouwt Joseph Le Roy-Coloma het kasteel weer op zoals het nu nog steeds is. De jaarsteen met hun wapen, boven de deur van het woonhuis, herinnert aan de opbouw.

In 1826 verkoopt de omstreden kasteelheer Joseph de Succa het kasteel aan Joseph de Schrijnmakers.

Vanaf 1903 wordt het meermaals verkocht en doet het dienst als landbouwuitbating. Een grondige verbouwing-restauratie in 2015 maakt van dit kasteel terug een waterkasteel: zowel het woonhuis, de tuinen en het grasveld zijn volledig omgeven door water.

Wijngaard

In 2019 is bij het waterkasteel een wijngaard aangeplant van 1,5 ha met 4500 chardonnay stokken, afkomstig uit de Bourgognestreek. Deze wijn van Wijnslot Byrleveldt krijgt de naam 1661, verwijzend naar het bouwjaar van het poortgebouw. Persen van de druiven, vinificatie, lagering, afvullen gebeurt op het domein.

Elsbroekmolen (Binderveldmolen) op de Melsterbeek

In 1777 (Ferrariskaart) telt Binderveld 38 gebouwen, 13 pachthoven en 23 huizen, het kasteel en de watermolen. Sinds de 14de eeuw behoort deze watermolen bij het kasteel. De weg naar de molen liep tot in het midden van de 19de eeuw langs het kasteel.

De molen, op de Melsterbeek, vormt de grens tussen Binderveld en Runkelen en fungeerde als korenmolen. In 1870 wordt de molen verkocht aan de familie Arnauts-Streel. Daarna worden achtereenvolgens de families Vanrusselt, Ballet en Nolmans eigenaar.

De Elsbroekmolen wordt meermaals verbouwd. Het huidige molengebouw, uitgevoerd in baksteen, dateert van 1910. In 1937 vindt nog een verbouwing plaats. De molen was in werking tot ongeveer 1960.

In 1993 wordt de molen beschermd als monument en de omgeving als beschermd dorpsgezicht.

Sint-Jan-de-Doperkerk

Tot 1842 is Binderveld afhankelijk van de parochie Wilderen en fungeert de kapel van het kasteel als kerk. Nadat Binderveld een onafhankelijke parochie wordt, begint in 1845 de bouw van de kerk op grond afkomstig van de kasteeldames weduwe de Schrijnemakers, Françoise Lijnen en Maria de Fraiture. Het Neoclassicistisch zaalkerkje (1845 - 1846) heeft een eenbeukig schip met ingebouwde westertoren. Het koor bezit een halfronde abscis. Het schip is voorzien van rondboogvensters. De overwelving gebeurt door een beschilderd houten tongewelf. Op 24 juni 1846, de feestdag van Sint-Jan-De-Doper wordt de kerk ingewijd.

Binnen het ommuurde kerkhof staan enkele oude grafkruisen van 1526, 1646, en 1672.
In 2005 is het oude kerkhof opgeruimd en een “Kerkhofpark” aangelegd.

Kelsbroek

Kelsbroek is een natuurgebied gelegen op de grens van Nieuwerkerken en Sint-Truiden. Het wordt beheerd door het Limburgs Landschap vzw en de plaatselijke natuurvereniging. Het situeert zich aan beide kanten van de Kelsbeek. Het is een nat gebied en biedt daarom een grote diversiteit aan planten en dieren. Het bestaat uit gevarieerde bossen van het natte type met een weelderige voorjaarsflora. Vermeldenswaardig zijn verder de laatste meters van de spoorwegbedding van de oude tramlijn St.-Truiden/Herk-de-Stad. Het Kelsbroek vormt een natuurlijke verbinding tussen het gebied Nieuwenhoven in Limburg en het Vinne in Vlaams-Brabant.

Eerste aankoop in 2005: 11 Ha
2021: 13 Ha31
Visiegebied: 108 Ha

Tramlijn Sint-Truiden-Herk-de-Stad

In 1909 wordt bij Koninklijk Besluit de tramlijn Sint-Truiden-Herk-de-Stad goedgekeurd, onteigeningen doorgevoerd en de werken toegewezen. Na vertragingen van de werken in Sint-Truiden, moet de tramlijn in Binderveld door het moerassige Kelsbroek. Na het bouwen van enkele bruggen en enkele meters ophoging van het spoor (deze zijn nog steeds te zien in natuurgebied Kelsbroek) krijgt de lijn terug vaste voet in wat nu de Krommenhofstraat is, draait richting Tramstatie en dan via Schelfheide naar Rummen. De uitbreiding van de tramlijn wordt door WO I stopgezet en in 1917 zelfs gedeeltelijk opgebroken. Na de wederopbouw in 1921 groeit het reizigers- en goederenaantal.

In augustus 1931 wordt een wet gestemd die de NMVB toeliet reizigersvervoer per autobus te organiseren en wordt de concurrentie van het wegvervoer steeds groter. Door de slechte toestand van de weg wordt op de tramlijn Sint-Truiden-Herk-de-Stad evenwel het reizigersvervoer per spoor gehandhaafd. Het wordt uitgevoerd met spoorauto’s of autorails.

In januari 1948 komt de beslissing om de tramlijn te sluiten en enkele jaren later verdwijnt de tramlijn uit het landschap.